Quote:

LÀM SAO NGHE ĐƯỢC TIẾNG ANH
(và nói chung: MỘT NGOẠI NGỮ)

Một trong những trở ngại lớn nhất của chúng ta khi học một ngoại ngữ ấy là chúng ta quá… thông minh và có quá nhiều kinh nghiệm.

Quá thông minh: vì mình không thể nào chấp nhận nghe một câu mà mình không hiểu: cần phải hiểu một câu nói gì trước khi nghe tiếp câu thứ hai, nếu không thì mình không buồn nghe tiếp.

Quá kinh nghiệm: Cuộc đời đã dạy ta không nghe những gì người khác nói mà chỉ hiểu những gì mà nội dung chuyển tải. Nếu không hiểu nội dung, chúng ta không thể lặp lại lời người kia. Cũng vì thế mà - trong giai đoạn đầu học ngoại ngữ - mỗi lần nghe một câu tiếng Anh thì trong đầu phải dịch ra được tiếng Việt thì mới yên tâm, bằng không thì … câu ấy không có nghĩa.

Thế nhưng, đấy là lối học sinh ngữ ngược chiều. Tôi biết được 6 ngôn ngữ, trong đó có ba ngôn ngữ thành thạo nghe nói đọc viết: Việt - Anh - Pháp, và tôi thấy rằng trong các ngôn ngữ tôi biết thì, một cách khách quan, nghe và nói tiếng Việt là khó nhất (vì ở phương tây, không có ngôn ngữ nào mà mình đổi cao độ của một từ thì ý nghĩa từ ấy lại thay đổi: ma - má - mà - mạ - mã - mả). Nhưng các bạn ở forum này, cũng như tôi, đều không có vấn đề gì cả với cái sinh ngữ khó vào bậc nhất ấy!

Tuy nhiên, những thầy cô dạy chúng ta nghe nói tiếng Việt chẳng phải là những vị chuyên viên ngôn ngữ như các thầy cô ngoại ngữ mà ta học tại các trường. Thầy dạy tiếng Việt chúng ta là tất cả những người quanh ta từ ngày ta ra đời: cha mẹ, anh chị, hàng xóm, bạn bè… nghĩa là đại đa số những người chưa có một giờ sư phạm nào cả, thậm chí không có một khái niệm nào về văn phạm tiếng Việt. Thế mà ta nghe tiếng Việt thoải mái và nói như sáo. Còn tiếng Anh thì không thể như thế được. Ấy là vì đối với tiếng Việt, chúng ta học theo tiến trình tự nhiên, còn ngoại ngữ thì ta học theo tiến trình phản tự nhiên.

Từ lúc sinh ra chúng ta đã NGHE mọi người nói tiếng Việt chung quanh (mà chẳng bao giờ ta phản đối: "tôi chẳng hiểu gì cả, đừng nói nữa"! Mới sinh thì biết gì mà hiểu và phản đối!). Sau một thời gian dài từ 9 tháng đến 1 năm, ta mới NÓI những tiếng nói đầu tiên (từng chữ một), mà không hiểu mình nói gì. Vài năm sau vào lớp mẫu giáo mới học ĐỌC, rồi vào lớp 1 (sáu năm sau khi bắt đầu nghe) mới tập VIẾT… Lúc bấy giờ, dù chưa biết viết thì mình đã nghe đưọc tất cả những gì người lớn nói rồi (kể cả điều mình chưa hiểu). Như vậy, tiến trình học tiếng Việt của chúng ta là Nghe - Nói - Đọc - Viết. Giai đoạn dài nhất là nghe và nói, rồi sau đó từ vựng tự thêm vào mà ta không bao giờ bỏ thời gian học từ ngữ. Và ngữ pháp (hay văn phạm) thì đến cấp 2 mới học qua loa, mà khi xong trung học thì ta đã quên hết 90% rồi.

Nhưng tiến trình ta học tiếng Anh (hay bất cứ ngoại ngữ nào) thì hoàn toàn ngược lại.

Thử nhìn lại xem: Trước tiên là viết một số chữ và chua thêm nghĩa tiếng Việt nếu cần. Và kể từ đó, học càng nhiều từ vựng càng tốt, kế đến là học văn phạm, rồi lấy từ vựng ráp vào cho đúng với văn phạm mà VIẾT thành câu! Rồi loay hoay sửa cho đúng luật! Sau đó thì tập ĐỌC các chữ ấy trúng được chừng nào hay chừng ấy, và nhiều khi lại đọc một âm tiếng Anh bằng một âm tiếng Việt! (ví dụ fire, fight, five, file… đều được đọc là ‘phai’ ). Sau đó mới tới giai đoạn NÓI, mà ‘nói’ đây có nghĩa là Đọc Lớn Tiếng những câu mình viết trong đầu mình, mà không thắc mắc người đối thoại có hiểu 'message' của mình hay không vì mình chỉ lo là nói có sai văn phạm hay không. Lúc bấy giờ mới khám phá rằng những câu mình viết thì ai cũng hiểu, như khi mình nói thì chỉ có mình và … Thượng Đế hiểu thôi, còn người bản xứ (tiếng Anh) thì ‘huh - huh’ dài cổ như cổ cò! Thế là học nói bằng cách sửa đổi phát âm những từ nào chưa chuẩn cho đến khi người khác có thể hiểu được.

Sau thời gian dài thật dài, mình khám phá rằng mình từng biết tiếng Anh, và nói ra thì người khác hiểu tàm tạm, nhưng khi họ nói thì mình không nghe được gì cả (nghĩa là nghe không hiểu gì cả). Lúc bấy giờ mới tập NGHE, và rồi đành bỏ cuộc vì cố gắng mấy cũng không hiểu được những gì người ta nói.

Vấn đề là ở đó: chúng ta đã học tiếng Anh ngược với tiến trình tự nhiên, vì quá thông minh và có quá nhiều kinh nghiệm. Tiến trình ấy là Viết - Đọc - Nói - Nghe!

Vì thế, muốn nghe và nói tiếng Anh, chuyện đầu tiên là phải quên đi kinh nghiệm và trí thông minh, để trở lại trạng thái ‘sơ sinh và con nít’, và đừng sử dụng quá nhiều chất xám để phân tích, lý luận, dịch thuật!

Quote:Tôi là một học sinh chuyên Toán, một đứa con gái chuyên Toán, và tôi vẫn luôn tự hào về điều đó. Nhưng tôi chỉ thật sự cảm thấy mình là một học sinh chuyên Toán từ khi là học sinh của thầy.


Tôi không học thầy từ hồi cấp III. Thầy chỉ là người dạy thay khi thầy dạy cũ của lớp tôi chuyển lên làm quản lí. Thế nhưng sau khi tốt nghiệp cấp III thì tôi biết thầy chính là người có ảnh hưởng lớn nhất tới cuộc đời tôi, là người không chỉ cho tôi kiến thức, thành công mà còn cho tôi những kinh nghiệm sống từ chính cuộc đời thầy.


Lớp 10, tôi là một học sinh bình thường về Toán trong lớp, lúc nào cũng thấy mình còn kém các bạn nhiều lắm. Thậm chí tôi còn có năng khiếu về tin và suýt nữa đã chuyển sang học tin rồi. Ở kí túc xá, tôi cũng biết sơ sơ về thầy ( buôn bán mà ) nhưng hầu như không có ấn tượng gì cả.


Lớp 11. Kì 1 còn tồi tệ hơn thế. Trường tôi có tập tục thi Năng khiếu hàng tháng. Lần ấy thầy ra đề cho lớp tôi. Tôi được 4,5đ, bài thứ hai thì được 4. Trước đó tôi chưa từng được điểm dười trung bình nên thực sự thấy sốc. Mà điều đau buồn nhất là cả hai lần tôi đều không làm được Hình, trong khi tôi luôn tự coi đó là thế mạnh của mình. Vậy là lớp chúng tôi được diện kiến thầy trong một hoàn cảnh không hề mong muốn: thầy buộc phải lên mắng lớp tôi một trận vì học hành kém quá, vì thầy chưa thấy khoá nào kém như thế. Mà thực sự thì kém thật, các thầy lớp 10 cũng nhận xét như thế. Sau khi bị thầy mắng một trận, tôi có một ấn tượng xấu. Cũng tại mấy cái đề Năng khiếu của thầy, vì điểm kém mà tôi không được thi vượt cấp lớp 11, điều mà tôi hằng mong muốn. Tất nhiên lỗi là ở tôi, nhưng con người ai mà chẳng thích đổ tội cho người khác cơ chứ. Sau này tôi mới nhận ra rằng, không đi thi quả là một điều may mắn. Tôi đã có những kỉ niệm thật đẹp về lớp 11, có được những người bạn tốt, và có thời gian để học Toán theo những gì mình thích.


Kì 2. Thầy bắt đầu dạy. Thời gian đầu tôi thực sự thấy chán nản, thầy nói vừa nhiều vừa nhanh, chữ thì xấu, hay đi kể chuyện, từ chuyện về thầy, về các thầy cô khác trong trường, đến cả chuyện của những học sinh cũ của thầy. Và bao giờ cũng là thầy tốt, các anh khoá trên giỏi, lớp tôi là kém. Tôi phản đối bằng cách nằm dài trong mỗi tiết của thầy, rồi thì đi đâu cũng thao thao kể về thầy cới hàm ý hơi mỉa mai một chút ( liệu như thế có gọi là nói xấu thầy không nhỉ? Bây giờ nghĩ lại thấy xấu hổ quá, em xin lỗi thầy nhé ).
Thế nhưng, càng học thầy tôi mới hiểu ra rằng thầy nói nhiều như vậy, mắng, chê chúng tôi nhiều như vậy cũng chỉ vì muốn tốt cho chúng tôi mà thôi. Thậy dạy cũng không có phương pháp gì, không có bí quyết hay kiến thức gì đặc biệt. Nhưng thầy có lòng nhiệt huyến, và thầy biết cách truyền được nhiệt huyết ấy cho học trò của mình. Thầy nói thầy mạng hoả, lại là thiên, tức là lửa ở trên trời nên có khả năng giúp người khác toả sáng ( chẳng thế mà 3 năm liền thầy đều có học sinh đi thi Quốc tế )[ ôi thầy ơi mê tín quá thầy ạ T_T ]. Thầy "bắt" chúng tôi viết chuyên đề, dù những tập chuyên đề ấy chẳng để làm gì, có khi còn bị đem ra làm nháp, nhưng thực sự thì việc đó có tác dụng rất lớn. Tôi tìm lại niềm yêu thích Toán học của mình, tìm lại được niềm đam mê hình học phẳng. Tôi hăng say viết chuyên đề, thâm chỉ còn tổ chức cả một cuộc thi Toán ( nhỏ thôi ) ở lớp. Nghĩ lại hồi đó mà thấy ngưỡng mộ mình quá, mỗi lần giải được một bài Toán hay, tìm ra một tính chất Hình học mới hay chỉ đơn giản là đọc hiểu lời giải của một bài tổ hợp nào đó là như đã cảm nhận được hạnh phúc của cuộc đời, đầu óc chứa chất đầy tư tưởng rằng sau này sẽ trở thành một Nhà Toán học.

Sau này lớp 12 do học hành đội tuyển nhiều nên ngày càng không thích Toán nữa, đôi khi thấy mình học như một con gà cố nhồi nhét kiến thức vào đầu. Có những lúc thấy thật mệt mỏi, nản chí, tự nhủ rằng mình là con giá, có cố gắng cũng không thể bằng tụi con trai được, rồi thì con giá không nên học nhiều... Thế nhưng chính thầy đã giúp tôi giữ vững được ý chí và tinh thần học tập. Tôi chưa từng nghĩ mình là một học trò xuất sắc nhất trong đội tuyển, cũng chưa từng có suy nghĩ là mình sẽ được đi thi Quốc tế, nhưng thầy luôn dành cho tôi một sự quan tâm đặc biệt khiến tôi rất cảm động ( có lẽ vì tôi là đứa con giá duy nhất trong đội tuyển ). Thầy làm chúng tôi (đội tuyển của tôi ) tin tưởng rằng chúng tôi sẽ làm được, bằng chính sự cố gắng nỗ lực của mình. Và nếu có không làm được thì cũng không sao, vì điều quan trọng nhất là chúng tôi đã cố gắng, đã nỗ lực, điều đó sẽ khiến chúng tôi mỉm cười mỗi khi nghĩ về cấp III, nghĩ về đội tuyển, nghĩ về một thời hăng say học và làm Toán...

Tôi rất nhớ những buổi học đội tuyển được thầy luộc ngao cho ăn, rồi thì mía, xoài, bánh kẹo, phở cuốn...[ ], hiếm có người thầy nào tâm lí và chiều học sinh đến thế. Tôi cũng nhớ căn nhà trọ bé xíu và bừa bộn của thầy, căn phòng học tối tăm ngập đầy rác ( có lẽ 2 tháng mới quét một lần[ bó tay thầy ]) nhưng luôn đầy ắp tiếng giảng bài của thầy và tiếng cười nói của học sinh. Đôi khi chúng tôi còn được học ghép cùng lớp học thêm hay lớp thầy kèm riêng. Thầy vẫn thích làm nhiều việc cùng một lúc như thế, có lẽ do bận quá. Bây giờ thầy đã có nhà mới, một ngôi nhà to, đẹp và có riêng một phòng để thầy dạy đội tuyển, nhưng tôi vẫn thích căn phòng nhỏ bé tối tăm kia, nơi đã nuôi dạy bao thế hệ học sinh, bao thế hệ đội tuyển của thầy.

Thầy là một người cởi mở, dễ gần, luôn gần gũi quan tâm học sinh. Đôi khi tôi có cảm giác thầy không chỉ là một người thầy mà còn là một người bạn, một người đồng hành trên con đường học tập cũng như trong cuộc sống của mình. Thầy hát hay, thích hát và cũng hay nghêu ngao hét mấy bài nhạc trẻ khi dạy đội tuyển. Thầy yêu đời, thích cười và đặc biệt thích kể chuyện. Ban đầu tôi thấy thầy nói quá nhiều ( so với một người thầy giáo bình thường ) nhưng càng ngày tôi càng thích nghe thầy nói chuyện (đây là một nguồn dữ liệu vô tận cho tôi khi muốn đi buôn- tôi cũng nói nhiều mà ). Từ chuyện hồi còn bé xíu thầy đã là một hotboy, chuyện thầy chép văn của một chị ( chị này thích thầy nên cứ đưa bài cho thầy chép ), nhưng ai ngờ 2 người khác đề nên suýt trượt tốt nghiệp, từ đó thày không bao giờ chép văn nữa, rồi thì chuyện học đại học thầy đã cố gắng như thế nào, dù sức khoẻ có hạn nhưng vẫn thường xuyên thức thâu đêm học bài. Thầy cũng từng ham mê Toán như thế nào ( bây giờ vẫn thế )- nhưng thầy rất trẻ trung chứ không hề lập dị đãng trí như mấy Nhà Toán học đâu. Thầy kể nhiều đến nỗi có khi thầy chưa kể bọn tôi đã biết đó là chuyện gì rồi (!!).

Trong khi các tỉnh khác cũng như các đội tuyển khác trong trường thi nhau lên Hà Nội mời các chuyên gia giảng dạy thì đội tuyển tôi chẳng đi học ở đâu cả. Thầy Hiệu trưởng ý kiến nhưng thầy vẫn giứ ý kiến của mình, muốn tự khẳng định bản thân, nỗ lực bằng chính khả năng của mình. Thầy còn trẻ, cũng chỉ mới dạy đội tuyển 3 năm ( liên tiếp ) thì năm nào cũng có học sinh đi thi Quốc tế. Đó là điều mà không phải người thầy nào cũng làm được. Hồi biết tin mình được đi thi Quốc tế, tôi biết thầy còn mừng hơn cả tôi ấy chứ. Thầy từng nói niềm hạnh phúc lớn nhất của thầy là khi học trò của mình thành đạt. Thầy luôn tin tưởng tôi sẽ đem về một cái HCV nữa vào bộ sưu tập của mình nhưng cuối cùng tôi đã không làm được. Điều này làm tôi rất day dứt, tôi hối hận vì hồi học đội tuyển trên Hà Nội tôi đã không nghe lời thầy, không chăm chỉ học hành hẳn hoi tử tế ( một nguyên nhân chính là vì không được thầy dạy nữa tôi thấy mất cân bằng. Các thầy trên HN đều giỏi nhưng không thể nhiệt huyết, không thể quan tâm đến học sinh như thầy được ). " Dù sao thì em cũng rất muốn nói một lời xin lỗi với thầy". Cho đến tận bây giờ thầy vẫn luôn dõi theo bước chân của từng học trò, lúc tôi xao nhãng học hành, thầy gửi cho tôi 1 tin nhắn dài đến 7 tin khiến tôi cảm động vô cùng. Thầy nhắc nhở: " Nểu như hạnh phúc của thầy là thấy học trò của mình thành công thì điều làm thầy đau lòng nhất là nhìn thấy học trò của mình toả sáng rồi tàn lụi". Thầy cũng luôn nhắc nhở tôi rằng cuộc đời còn rất dài, và thi Quốc tế chỉ là một kỉ niệm, một cái mốc nho nhỏ trên chặng đường đó. Ngày xưa thầy không được đi thi Quốc tế, thậm chí còn không được cả giải Quốc gia nhưng cho tới bây giờ tôi nghĩ thầy là một người thành đạt, tôi ngưỡng mộ thầy vì thầy đã tìm thấy niềm đam mê thực sự trong cuộc đời và làm mọi việc để thực hiện nó, điều mà có những người đến hết cuộc đời vẫn chưa tìm thấy.

Bây giờ tôi đã lên ĐH, không còn được là học sinh của thầy nữa, không còn được nghe thấy giảng bài, nhắc nhở hay kể chuyện nữa, cũng không còn những buổi chiều học đội tuyển thầy trò cùng xì xụp ăn ngao nữa... Tôi cũng không học Toán nữa mà chuyển sang học Anh, cũng không còn ham mê Toán như ngày xưa nữa, nhưng tôi luôn tự nhỉ mình luôn phải cố gắng làm được điều gì đó xứng đáng với sự mong đợi của thầy.

Tôi đã là một sinh viên. Các thế hệ học sinh của thầy cứ thế lớn lên, nhiều người đã đi du học, đi tới những chân trời mới. Còn thầy, thầy vẫn là thầy, vẫn nhiệt huyết với công việc, vẫn ngọn lửa ấy, ngày ngày vẫn âm thầm gieo mầm cho những niềm đam mê mới, những thành công mới. Tự đáy lòng tôi muốn nói với thầy rằng " thầy là một người thầy vĩ đại, em rất tự hào vì được làm học sinh của thầy. Chúc thầy luôn cháy sáng như ngọn hoả thiên, luôn vĩ đại trong lòng mỗi thế hệ học sinh". Hi vọng thầy sẽ đọc được những dòng này và hiểu được những điều mà em muốn nói...